Liczba tłumaczy PJM w Polsce

Rzeczywistość najlepiej podsumowała Anna Goc w swej książce „Głusza” z 2022 roku [7]. Jest to jedyny chyba rzetelny reportaż o styuacji g/Głuchych w Polsce w ogóle, więc warto go przeczytać ze względu również na wszelkie inne tematy nam poruszone, nie tylko o tłumaczach.

Na stronach internetowych urzędów wojewódzkich można znaleźć „Rejestr tłumaczy polskiego języka migowego, systemu językowo-miganego i sposobu komunikowania się osób głuchoniewidomych SKOGN”. W rubrykach: imię i nazwisko tłumacza, jego numer telefonu, adres mailowy oraz deklarowany poziom znajomości wybranego języka lub sposobu komunikowania się.

Żeby wpisać się na listę tłumaczy, wystarczy złożyć wniosek i określić swój poziom zaawansowania, można też dołączyć dokument potwierdzający kwalifikacje, jeśli się go ma. Zadzwoniłam do ponad pięćdziesięciu osób z różnych województw, które podały zaawansowany SJM lub PJM. Pytałam, gdzie i kiedy nauczyli się migać, czy podjęliby się tłumaczenia od zaraz oraz czy mają kontakt z głuchymi w swoich województwach.

Usłyszałam między innymi, że:
zapisali się na listę, bo kiedyś uczyli się migać, ale już od dawna nie tłumaczą,
skończyli sześćdziesięciogodzinny kurs SJM, więc pomyśleli, że mogą się do czegoś przydać, komuś pomóc,
mają w rodzinie głuchą osobę, dlatego nauczyli się migać, ale zapomnieli o tym, że są na liście.

Wojewódzkie listy powstały po to, by mogły z nich korzystać instytucje publiczne, w tym także szpitale.

Na listach figurują również najlepsi tłumacze w kraju. Trzeba tylko wiedzieć, którzy to.

(Goc 2022, str. 174-175)

Na temat tłumaczy PJM w Polsce polecam też przeczytać:

• „Tłumacz języka migowego na rozprawie sądowej – czy jest standardem?” Renaty Świderskiej-Noworyty z 2024 [8]
• „Przyszedł tłumacz i co dalej?” Pietrzak Natalii z 2018 [9]
• Całość strony Stowarzyszenia Tłumaczy Polskiego Języka Migowego. Podają oni Kodeks Etyczny Tłumacza PJM, filmy nt. dobrego tłumaczenia PJM i wiele dokumentów oraz stron związanych z zawodem tłumacza PJM i samym PJM
• Całość raportu „Osoby Głuche w Polsce 2020 Wyzwania i Rekomendacje” Komisji Ekspertów Ds. Osób Głuchych [10]. Prawie każdy rozdział wskazuje na potrzebę tłumacza PJM i jego rolę w zwiększaniu dostępności dla g/Głuchych w Polsce

Statystyki

Podsumowanie rejestrów tłumaczy z Wojewódzkich Rejestrów Tłumaczy PJM na poziomach „podstawowy”, „średnio-zaawansowany” i „zaawansowany” na dzień 01.11.2025. Nie wiadomo co te poziomy oznaczają, bo na wojewódzkie rejestry tłumaczy PJM może wpisać się każdy kto ma ochotę. Poziom znajomości języka samodzielnie wpisuje się we wniosku o wpisanie do rejestru, nikt tego nie sprawdza. Kilkadziesiąt osób podało, że umie np. poziom podstawowy i średnio-zaawansowany a nawet zaawanasowany na raz. Wtedy do tabeli poniżej liczył się tylko najwyższy poziom.

Poziom „certyfkowany” to osoby wpisane w Bazę certyfikowanych tłumaczy Polskiego Związku Głuchych. Tam tłumacze muszą udowodnić swoje umiejętności przed faktyczną komisją złożoną z g/Głuchych osób i znawców PJM.

Wielu tłumaczy podawało różne województwa, powiaty, gminy i miasta jako możliwy zakres swojej działalności w formie usługi na miejscu. Poniższa tabela podaje dane uogólnione tzn. nawet jeśli tłumacz podał tylko konkretne miasto, gminę lub powiat to został wliczony do konkretnego województwa.

Ogółem indywidualnych tłumaczy na dzień 01.11.2025 było 314.

Województwo	Poziom podstawowy	Poziom średnio-zaawansowany	Poziom zaawansowany	Certyfikowany
Dolnośląskie	4	14	33	2
Kujawsko-pomorskie	0	1	22	2
Łódzkie	0	12	16	2
Lubelskie	4	2	19	0
Lubuskie	0	2	4	1
Małopolskie	4	5	27	3
Mazowieckie	3	6	38	9
Opolskie	4	12	11	0
Podkarpackie	0	7	15	0
Podlaskie	0	4	8	4
Polska	0	0	2	0
Pomorskie	0	2	9	0
Śląskie	2	10	25	1
Świętokrzyskie	1	1	11	1
Warmińsko-mazurskie	1	3	12	1
Wielkopolskie	1	6	31	1
Zachodniopomorskie	2	4	15	0

Rozłożenie tłumaczy PJM z list wojewódzkich według powiatów widoczne jest na mapkach wizualizacyjnych. Tłumacze oferujący tylko dane miasta i gminy są wliczani w ramach jednego danego powiatu.

Rozłożenie tłumaczy PJM z listy PZG. Są to osoby, które podały same miasta jako miejsce możliwej usługi, lecz na potrzeby mapy zostali wliczeni w do danego powiatu.

Część tłumaczy podała możliwość usługi dla danych województw tylko online. Były to tylko osoby wpisane w rejestr wojewódzki podające, że znają PJM na poziomie zaawansowanym. Nie jest to dziwna deklaracja, gdyż każde z województw ma swoje regionalizmy, więc znaki mogą się od siebie drastycznie różnić między tymi rejonami.

Województwo (online)	Poziom zaawansowany
Kujawsko-pomorskie	2
Lubelskie	3
Lubuskie	2
Małopolskie	2
Mazowieckie	1
Opolskie	2
Podlaskie	1
Polska	2
Śląskie	2
Świętokrzyskie	2
Warmińsko-mazurskie	2
Wielkopolskie	1
Zachodniopomorskie	1

Parę ciekawostek z Wojewódzkich Rejestrów Tłumaczy PJM i SJM

W Urzędzie Miejskim w Połczynie Zdroju jest tylko jedna osoba tłumacząca. Umie ona SJM na poziomie podstawowym. Wyobrażacie sobie, że idziecie do urzędu miasta i dostajecie osoby z poziomem podstawowym, które nawet nie migają naturalnym językiem głuchych (PJM) a sztucznym systemem (SJM)?

W Urzędzie Miejskim w Tychowie Gmina Tychowo jest tylko jedna osoba tłumacząca. Umie ona PJM na poziomie średniozaawansowanym.

Na wielu rejestrach jest wpisana jako aktywna tłumaczka Pani, która zmarła (wiadomo to, bo z jednego rejestru ją wypisali z powodu zgłoszonej śmierci).

Wiele osób w rejestrach ma źle wpisane e-maile i numery telefonów. Nie da się z nimi skontaktować.

Rejestry różnią się od siebie rubrykami z danymi. Również wiele tłumaczy podawało miejsce usługi w sposób niejednoznaczy. Nie wiadomo czy podana nazwa miejsca dotyczyła miasta czy gminy, a niekiedy nazwy były takie same dla gminy i powiatu.

Niektóre osoby podawały, że oferują usługę tłumaczeniową we wszystkich województwach co jest dość wątpliwe, gdyż różnice w regionalizmach są niekiedy znaczne.

SKOGN jako Sposób Komunikowania się Osób Głuchoniemych

Do dziś na oficjalnych stronach czterech Urzędów Wojewódzkich (podstrony gov.pl) w rejestrach tłumaczy PJM, SJM i SKOGN, wpisano SKOGN (Sposób Komunikowania się Osób Głuchoniewidomych) jako „Sposób Komunikowania się Osób Głuchoniemych”:

• Opolski [1] do 29.10.2025 witał nas wielkimi literami rozszerzenie skrótu SKOGN jako „Sposobu Komunikowania się Osób Głuchoniemych”.
• Wielkopolski [2] ma plik z rejestrem tłumaczy PJM, SJM i SKOGN ma w nazwie „sposobu komunikowania się osób głuchoniemych SKOGN” (plik wrzucony 31.01.2025).
• Lubuski [3] i Łódzki [4] opisując ustawę „z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym innych środkach komunikowania się” wyjaśniają, że dotyczyła ona „sposobu komunikowania się osób głuchoniemych”.
• Warmińsko-Mazurski [5] dopiero w 09.04.2020 zmienił nazwę z „Informacja dla osób głuchoniemych załatwiających sprawy w urzędzie” na „Informacja dla osób głuchych załatwiających sprawy w urzędzie” pomimo tego, że ustawa o języku migowym i innych środkach komunikowania się została wprowadzona już w 2011r. a na sjp pisano o negatywnym brzmieniu tego tym nawet w 2003r [6].

A na czym się opierali? Bo chyba nie na „ustawie z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym i innych środkach komunikowania się”, która nakazuje wojewodom prowadzić wspomniane rejestry tłumaczy, bo tam przecież SKOGN dotyczy osób głuchoniewidomych.

Ale dobra, załóżmy, że SKOGN jest dla głuchoniemych. Wtedy istnieje PJM, którego używa większość głuchych, SJM, który używa mniej głuchych osób i SKOGN, który… też jest jakąś opcją dla głuchych. Zatem mamy trzy osobne języki dla głuchych, ale ten trzeci jest wyjątkowo dla głuchoniemych. Nie ma znaczenia, że pracownicy urzędów i tak wszystkich głuchych nazywają głuchoniemymi.

Spis rejestrów

Część rejestrów była łatwo dostępna, część zaś wymagała głębszego wyszukania informacji na stronach urzędowych.

W nawiasie jest data ostatniej aktualizacji pliku z rejestrem tłumaczy danego województwa na dzień 1.11.2025

1. Baza certyfikowanych tłumaczy Polskiego Związku Głuchych(1/11/2025)
2. Dolnośląski Urząd Wojewódzki (20/01/2025)
3. Kujawsko-Pomorski Urząd Wojewódzki W Bydgoszczy (29/05/2025)
4. Lubelski Urząd Wojewódzki w Lublinie (31/03/2025)
5. Biuletyn Informacji Publicznej Lubuskiego Urządu Wojewódzkiego (24/10/2025)
6. Łódzki Urząd Wojewódzki w Łodzi (15/01/2025)
7. Małopolski Urząd Wojewódzki w Krakowie (29/01/2025)
8. Mazowiecki Urząd Wojewódzki w Warszawie (02/10/2025)
9. Opolski Urząd Wojewódzki (29/10/2025)
10. Podkarpacki Urząd Wojewódzki w Rzeszowie (23/04/2025)
11. Podlaski Urząd Wojewódzki w Białymstoku (03/02/2025)
12. Pomorski Urząd Wojewódzki w Gdańsku (12/08/2025)
13. Śląski Urząd Wojewódzki w Katowicach (nazwa podaje 23/10/2025 a ostatnia data edycji pliku to 10/10/2025)
14. Biuletyn Informacji Publicznej Świętokrzyski Urząd Wojewódzki (02/04/2025)
15. Warmińsko-Mazurski Urząd Wojewódzki w Olsztynie (07/01/2025)
16. Wielkopolski Urząd Wojewódzki w Poznaniu (31/01/2025)
17. Zachodniopomorski Urząd Wojewódzki w Szczecinie (07/02/2025)

Bibliografia

[1] https://www.gov.pl/web/uw-opolski/rejestr-tlumaczy-PJM-SJM-SKOGN
[2] https://www.poznan.uw.gov.pl/rejestry-ewidencje-i-archiwa/wydzial-polityki-spolecznej
[3] https://bip.lubuskie.uw.gov.pl/jezyk_migowy/rejestr_migowy
[4] https://www.gov.pl/web/uw-lodzki/wyciag-z-rejestru-tlumaczy-jezyka-migowego
[5] https://www.gov.pl/web/uw-warminsko-mazurski/informacja-dla-osob-gluchoniemych-zalatwiajacych-sprawy-w-urzedzie
[6] https://swiatgluchych.pl/co-to-znaczy-ze-ktos-jest-gluchoniemy/
[7] Goc, Anna. 2022. Głusza. Wydanie pierwsze. Seria Reporterska. Dowody na Istnienie Wydawnictwo.
[8] Świderska-Noworyta, Renata. 2024. „Tłumacz języka migowego na rozprawie sądowej – czy jest standardem?” W Głusi Mają Głos: Głusi aktywni obywatele, zredagowane przez Małgorzata Talipska i Marta Demianiuk, t. 2. Głusi Mają Głos. Instytut Spraw Głuchych. https://aktywniobywatele.org.pl/wp-content/uploads/2022/10/Glusi-maja-glos.-Glusi-aktywni-obywatele.pdf.
[9] Pietrzak, Natalia. 2018. „Przyszedł tłumacz i co dalej?” W Głusi Mają Głos, zredagowane przez Małgorzata Talipska, t. 1. Głusi Mają Głos. Instytut Spraw Głuchych.
[10] Komisja Ekspertów ds. Osób Głuchych. 2020. Osoby głuche w Polsce 2020: wyzwania i rekomendacje: raport komisji ekspertów ds. osób głuchych. Zredagowane przez Barbara Imiołczyk. Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich. https://bip.brpo.gov.pl/sites/default/files/Osoby_Gluche_w_Polsce_2020_Wyzwania_i_Rekomendacje.pdf.

Pliki

Pliki z całą listą tłumaczy ze wszystkich rejestrów wojewódzkich i listy PZG, na podstawie których powstaly powyższe grafiki